ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗ//

Το διάβασμα είναι θέμα κουλτούρας, όχι σημείο των καιρών

Η αγάπη για το βιβλιοπωλείο και το βιβλίο δεν πέρασε στην αποστασιοποιημένη ψηφιακή εποχή.

Τελικά, η αναγνωστική συνήθεια είναι θέμα γενικότερης κουλτούρας που διαφοροποιείται αλλά δεν ανατρέπεται. Ακόμη κι αν η καθημερινότητα αλλάξει άρδην. Ακόμη κι αν μία πανδημία με τόσο μεγάλη διάρκεια και τέτοια έκταση μας “κλειδαμπάρωσε” στο σπίτι για μήνες, η αναγνωστική ρουτίνα δεν άλλαξε δραματικά.

Για την ακρίβεια,  η ρότα δεν άλλαξε. Όσοι λαοί διάβαζαν προ κορωνοϊού, διάβασαν ακόμη περισσότερο και κατά τη διάρκεια του περιορισμού τους στο σπίτι. Όσοι δεν διάβαζαν ή διάβαζαν λίγο συνέχισαν την ίδια τακτική.

Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Μελέτης

Ο κόσμος του βιβλίου δέχτηκε παγκοσμίως ισχυρό πλήγμα εξαιτίας του Covid-19. Σύμ­φω­να με μελέτη της Ομο­σπον­δίας Ευ­ρω­παί­ων Εκ­δο­τών (FEP) σχετικά με  την κα­τά­στα­ση των ευ­ρω­παϊ­κών εκ­δο­τι­κών επιχει­ρή­σε­ων, το 2020 ήταν μεν μια εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λη χρο­νιά για το βι­βλίο, αλλά όχι τόσο αποκαρδιωτική όσο μπορεί και να περίμενε κανείς.

Για να είμαστε πιο ακριβείς, η πτώση των πωλήσεων ήταν μεταξύ 2% και 5% -και άρα κατά πολύ μικρότερη από την αναμενόμενη που υπολογιζόταν από 15% έως 25%- αλλά η σχέση αναγνώστη-βιβλίου διαφοροποιήθηκε αρκετά.

Το βιβλίο σε κρίσιμες εποχές

Η αγορά του βιβλίου, όπως και το σύνολο των αγορών, σημείωσε πτωτική πορεία που άρχισε με την οικονομική κρίση του 2008. Μέχρι το 2015 η κατηφόρα ήταν μονόδρομος. Από το 2018, με τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και την Ιταλία και την Ισπανία να πρωτοπορούν, εμφανίστηκαν σημάδια σοβαρής ανάκαμψης. Μέχρι που ο κορωνοϊός μπήκε στις ζωές μας…

Η Amazon, τα eBooks και τα Audiobooks

Με τις online πωλήσεις, στο σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών, να σημειώνουν αύξηση που έφτασε μέχρι και το 50%, θα έλεγε κανείς πως η αγορά του  βιβλίου μετατοπίστηκε προς το ηλεκτρονικό εμπόριο. Οι τεχνολογικές εταιρείες-μεγαθήρια λιανικής πώλησης εκτοξεύονται, με πρώτη και καλύτερη την Amazon, που μέσα μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2021 πούλησε τα προϊόντα της κατά 44% περισσότερο.

Πέρα από την εκτόξευση της εταιρείας του Jeff Bezos και πέρα από τις ηλεκτρονικές πωλήσεις, η πανδημία ευνόησε τα eBooks και τα τα audiobooks, με τις σκανδιναβικές χώρες να κρατούν τα ηνία. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή εί­ναι η πε­ρί­πτω­ση της Σου­η­δί­ας, όπου οι πω­λή­σεις των eBooks αυ­ξή­θη­καν κα­τά 12,1%, οι πω­λή­σεις των audiobooks κα­τά 41,5%, με τα τε­λευ­ταία να κα­τέ­χουν πο­σο­στό 90% επί των συ­νο­λι­κών ηλε­κτρο­νι­κών πω­λή­σε­ων.

Η αξία του κλασικού

Οι ψηφιακοί δρόμοι που πήραν τα βιβλία, ωστόσο, δεν αποτελούν μονόδρομο. Μπορεί οι ψηφιακές πλατφόρμες να επικράτησαν στην αγορά εξαιτίας των lockdowns, μπορεί τα μικρά βιβλιοπωλεία να προσπάθησαν  ποικιλοτρόπως να ακολουθήσουν τις επιβεβλημένες πρακτικές των ηλεκτρονικών πωλήσεων, αλλά η αγάπη για το βιβλιοπωλείο και το βιβλίο δεν πέρασε οριστικά και αμετάκλητα στην αποστασιοποιημένη ψηφιακή εποχή.

Όπως γράφει και ο Martin Ivens στο Bloomberg, η άποψη του συγγραφέα του βιβλίου “Print Is Dead” Jeff Gomez, είναι λάθος. Μεγάλο λάθος. “Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι πωλήσεις ηλεκτρονικών βιβλίων κορυφώθηκαν το 2014 και στη συνέχεια άρχισαν να μειώνονται […]  Yποψιάζομαι ότι πολλοί από εμάς που διαβάζουμε τις εφημερίδες μας στο Διαδίκτυο θα εξακολουθήσουμε να προτιμάμε να διαβάζουμε στα σπίτια μας κρατώντας τα βιβλία στα χέρια μας.”

Η αλήθεια είναι πως η καταγραφή της αγοράς του βιβλίου (σε καιρό πανδημίας, αλλά και ανεξαρτήτως κρίσεων) δημιουργεί μια εικόνα κατακερματισμένη και γεμάτη “ναι μεν αλλά”. Για παράδειγμα στην Ελλάδα, όπως και στη Γαλλία, σύμφωνα με την έρευνα της Ομο­σπον­δίας Ευ­ρω­παί­ων Εκ­δο­τών η επαναλειτουργία των βιβλιοπωλείων τον περασμένο Δεκέμβριο σημείωσε αύξηση στις πωλήσεις που έφτασε στο 25%, αλλά η χρο­νιά έκλει­σε με ση­μα­ντι­κή πτώ­ση.

Τα eBooks και τα audiobooks απέσπασαν τη μερίδα του λέοντος σε πωλήσεις σε αρκετές χώρες (εκτός από τις σκανδιναβικές και στην Ολλανδία και την Πορτογαλία), αλλά στην Ελλάδα αντιστοιχούν μόλις στο 1% των εκδόσεων. Επιπλέον, ο ιδιοκτήτης του βιβλιοπωλείο “Πλειάδες”  Άλκης Τεμπονέρας, σε ερώτηση για την κίνηση του τυπωμένου βιβλίου με το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων είπε πως “Η άρση του lockdown έφερε, όπως ήταν αναμενόμενο, αύξηση στις πωλήσεις και αισιοδοξία στο χώρο του βιβλίου”.

Οι προτιμήσεις των αναγνωστών

Πέρα από τους αριθμούς ωστόσο, έχει ενδιαφέρον το τι είδους βιβλία διαβάστηκαν την περισσότερο την περίοδο της καραντίνας. “Αγαπημένοι συγγραφείς μυθιστορημάτων φαντασίας, όπως ο ο J. R. R. Tolkien και ο George R. R. Martin, αλλά και κλασικοί συγγραφείς του αστυνομικού μυθιστορήματος όπως η Agatha Christie βρέθηκαν στις πρώτες θέσεις της προτίμησης των αναγνωστών”, είπε ο διευθύνων σύμβουλος του HarperCollins, Charlie Redmayne, στο Bloomberg.

Επιπλέον, η μελέτη της της Ομο­σπον­δίας Ευ­ρω­παί­ων Εκ­δο­τών καταγράφει άνοδο στις πωλήσεις των παιδικών βιβλίων, των κόμικς, των βιβλίων αυτοβελτίωσης, μαγειρικής και δραστηριοτήτων. Τα λογοτεχνικά (απ΄ τα οποία ίσως και να εξαιρούνται τα μυθιστορήματα φαντασίας και οι κλασικοί συγγραφείς), και τα βιβλία τέχνης είχαν μικρότερη ζήτηση.

Μπορεί να είναι λογική αυτή η προτίμηση. Γιατί, όταν είμαστε κλεισμένοι στο σπίτι, τέτοιου περιεχομένου αναγνώσματα μοιάζουν πιο ταιριαστά. Το εντυπωσιακό και δυσάρεστο είναι πως ακόμη κι αν οι συνθήκες το ευνοούν, όταν το διάβασμα δεν συμπεριλαμβάνεται στην κουλτούρα ενός λαού, το βιβλίο δεν γίνεται ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου.

Διάβασε ακόμα:

Υπάρχει η ευτυχία; Σίγουρα στη Φινλανδία!

Η ηχορύπανση κάνει κακό στην υγεία 

Ίσως σε ενδιαφέρει…

COVID-19//

Προσοχή στην παραίτηση

COVID-19//

Ξανακοιτώντας το θέμα της τηλεργασίας, υπό το πρίσμα μιας πανδημίας

ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ//

Τι αναζητούν οι εργαζόμενοι από τις εταιρείες

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να διασφαλίσει πως θα έχετε την καλύτερη δυνατή εμπειρία ως επισκέπτης. Όροι Χρήσης