ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗ//

Στο “βάθρο” της ζωής

Ποιες είναι οι λεγόμενες αόρατες αναπηρίες;

“Έδωσα μάχη όλα αυτά τα χρόνια που πάλεψα να ανέβω στο βάθρο, στο κάθε “βάθρο” της ζωής. Έδωσα μάχη με τις αμφιβολίες, οι οποίες με γυρόφερναν, αλλά ποτέ δεν επέτρεψα να εισχωρήσουν μέσα μου. Έδωσα μάχη με ανθρώπους που προσπάθησαν να με τρομάξουν, αλλά η στάση μου προς την ζωή, τους έκανε εν τέλει να με κοιτούν με το βλέμμα σηκωμένο ψηλά (παρότι καθιστός στο καροτσάκι μου)… Έδωσα μάχη με τους δικούς μου ανθρώπινους φόβους, που πήγαν να φοβίσουν τα όνειρα μου…”

Τα λόγια του Ολυμπιονίκη Αντώνη Τσαπατάκη είναι συγκλονιστικά. Τις τελευταίες μέρες, οι Παραολυμπιακοί Αγώνες στο Τόκυο χαρίζουν απλόχερα μαθήματα ζωής. Κι αποδεικνύουν πως το ψυχικό σθένος, η αποφασιστικότητα, η ανθρώπινη θέληση μπορούν να νικήσουν την αδυναμία του σώματος, μπορούν να δώσουν νέο νόημα στη ζωή. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο πρωταθλητής μας “ας μάθουμε να ξεχωρίζουμε τον νικητή από τις αξίες που τον διέπουν, από τον τρόπο που ζει και όχι από την ύλη”. Θα προσθέσω εγώ: ας εστιάσουμε στον άνθρωπο, στο τι μπορεί να πετύχει, όχι στο τι δεν μπορεί.

Αλήθεια, πόσο εστιάζουμε στον άνθρωπο στο σημερινό εργασιακό περιβάλλον; Ποιες είναι οι δυνατότητες που προσφέρονται στα άτομα με αναπηρία να εργαστούν και να προοδεύσουν; Είναι οι εργασιακοί μας χώροι προσβάσιμοι; Είναι η κουλτούρα των επιχειρήσεων ανοικτή σε αυτού του είδους τη διαφορετικότητα;

Αναπηρία – Ορατή ή Αόρατη;

Όταν μιλάμε για προσβασιμότητα στο χώρο εργασίας, συχνά εννοούμε για το σχεδιασμό κτιρίων που θα επιτρέπουν την άνετη πρόσβαση σε ανθρώπους με κινητικά προβλήματα. Χώρους που θα πληρούν συγκεκριμένες προδιαγραφές πρόσβασης. Πέρα όμως από αυτή – την ορατή αναπηρία – υπάρχουν κι άλλες μορφές. Αναπηρίες που δεν διακρίνονται εύκολα, προκαλούν όμως ανάλογες δυσκολίες.

Οι λεγόμενες αόρατες αναπηρίες, που σχετίζονται με σωματική, ψυχική ή νευρολογική κατάσταση που δεν είναι άμεσα ορατή, αλλά μπορεί να περιορίσει ή να αμφισβητήσει τις κινήσεις, τις αισθήσεις ή τις δραστηριότητες ενός ατόμου. Δυσκολίες στην όραση ή στην ακοή, νευροποικιλότητα όπως δυσλεξία κι αυτισμός, αλλά και δυσκολίες στη μάθηση είναι τέτοιες αόρατες αναπηρίες. Και δυστυχώς, το ίδιο το γεγονός ότι αυτά τα συμπτώματα είναι αόρατα μπορεί να οδηγήσει σε παρεξηγήσεις, ψευδείς αντιλήψεις και επικρίσεις.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά τον αριθμό των εργαζομένων παγκοσμίως που χρήζουν υποβοηθητικής τεχνολογίας σε 1 δις. Εκτιμά δε ότι ως το 2030 ο αριθμός αυτός θα έχει διπλασιαστεί.

Είναι δε γεγονός ότι η αναπηρία ή η όποια αδυναμία μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε από εμάς, δεν αφορά μόνο λίγους. Ατυχήματα, ασθένειες, αλλά και προσωρινές συγκυρίες (π.χ. θορυβώδες περιβάλλον, χαμηλός ή έντονος φωτισμός) μπορεί να αναγκάσουν κάποιους από εμάς σε σύντομη ή μακρόχρονη αδυναμία. 

Γιατί η συζήτηση αυτή είναι σημαντική;

Στις ΗΠΑ έρευνες δείχνον ότι το 57% των εργαζομένων γραφείου χρειάζονται κάποιας μορφής υποβοηθούμενη τεχνολογία, αλλά μόνο ένας στους 10 έχει πρόσβαση σε αυτή, ενώ η ανεργία μεταξύ των ανθρώπων με κάποιας μορφής αναπηρία είναι υπερδιπλάσια από το μέσο όρο. Οι ίδιες έρευνες δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις οι οποίες πρωτοστατούν στην ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρία έχουν καλύτερα αποτελέσματα: 28% περισσότερα έσοδα, 30% περισσότερα κέρδη.

Συμπερασματικά, οι επιχειρήσεις που εντάσσουν κι ενσωματώνουν τα άτομα με αναπηρία πέρα από την διακρισή τους ως πρότυπα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, επιτυγχάνουν στόχους και προοδεύουν. 

Υπάρχει και κάτι όμως πέρα από τα οικονομικά επιτεύγματα. Η καλύτερη ενσωμάτωση οδηγεί στην καινοτομία.

Είναι μύθος ότι η προσβασιμότητα εμποδίζει τις καινοτομίες. Ο σχεδιασμός προϊόντων με ή/και για άτομα με ειδικές ανάγκες οδηγεί σε μεγαλύτερες καινοτομίες για όλους. Όλοι επωφελούμαστε από το σχεδιασμό χωρίς αποκλεισμούς. Πόσα από αυτά έχετε χρησιμοποιήσει στην καθημερινή σας ζωή;

  • Τα σπαστά καλαμάκια, που χρησιμοποιούνται ευρέως από τα καφέ και τα εστιατόρια σε όλο τον κόσμο, έγιναν μια βιώσιμη επιχείρηση όταν τα αναζήτησαν νοσοκομεία για να βοηθήσουν τους ασθενείς τους με περιορισμένη κινητικότητα. 
  • Οι τηλεοπτικές λεζάντες ξεκίνησαν για τα άτομα με κώφωση ή βαρηκοΐα. Σήμερα χρησιμοποιούνται ευρέως σε συνέδρια και τηλεδιασκέψεις. Μάλιστα, οι «ζωντανοί» υπότιτλοι των συνεδρίων βοηθούν όλους τους παρευρισκόμενους, όχι μόνο κωφούς και βαρήκοους. Άνθρωποι που μιλούν π.χ. αγγλικά ως δεύτερη γλώσσα μπορούν με αυτό τον τρόπο να παρακολουθήσουν εξειδικευμένες συζητήσεις, τεχνικές κι επισημονικές διαλέξεις,  επιδείξεις προϊόντων.
  • Η τεχνολογία αναγνώρισης φωνής που αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 στο Rehabilitation Medicine στη Νέα Υόρκη για να βοηθήσουν τους ασθενείς να χειρίζονται τα αναπηρικά τους αμαξίδια. Σήμερα είναι διαθέσιμη στα τηλέφωνα και τα αυτοκίνητα όλων.

Εργασιακός χώρος και αναπηρίες

Πώς προετοιμάζεται ο εργασιακός χώρος να ενσωματώσει και να υποστηρίξει εργαζόμενους με αυτές τις ανάγκες; 

Υπάρχουν τέσσερα πεδία δράσης – τέσσερα Ε – για τις επιχειρήσεις που έχουν κουλτούρα αποδοχής της διαφορετικότητας και στόχο να συμπεριλάβουν ταλέντα με αναπηρία. 

Εργασία 

Οι οργανισμοί πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα άτομα με αναπηρίες εκπροσωπούνται στο χώρο εργασίας. Η διαφορετικότητα και τα ωφέλη της στην καινοτομία και τα οικονομικά αποτελέσματα δεν θα επιτευχθούν αν δεν προσαρμοστούν οι διαδικασίες πρόσληψης ώστε να είναι περισσότερο «ανοικτές» σε υποψηφίους με διαφορετικά προφίλ και προσόντα. Όπως ανέφερα παραπάνω με εστίαση στο τι μπορούν να συνεισφέρουν για την επιχείρηση κι όχι στο τι δεν μπορούν. 

Ενεργοποίηση

Οι επιχειρήσεις πρέπει να παρέχουν στους εργαζόμενους με αναπηρίες ευκαιρίες πρόσβασης. Πρόσβαση σε εγκαταστάσεις – είναι οι χώροι εργασίας προσβάσιμοι από άτομα με αναπηρία; Πρόσβαση σε κατάλληλα εργαλεία και τεχνολογία – προσφέρουν τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται δυνατότητες χρήσης από άτομα με δυσκολίες σε όραση ή ακοή ή άλλες γνωσιακές δυσκολίες; Πρόσβαση σε γνώση – γίνονται εκπαιδεύσεις ώστε οι εργαζόμενοι με αναπηρία να έχουν την ευκαιρία να είναι παραγωγικοί;

Ενσωμάτωση

Απαιτείται επίσης ευαισθητοποίηση για όλους τους εργαζομένους μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης που θα καταπολεμούν τις όποιες προκαταλήψεις, θα ενεργοποιούν το προσωπικό ώστε όλοι να είναι «σύμμαχοι» για το συνάδελφο με την όποια δυσκολία. Η δημιουργία ομάδων ευαισθητοποίησης για το θέμα της ενσωμάτωσης ατόμων με αναπηρίες – τα λεγόμενα employee resource groups – είναι στη σωστή κατεύθυνση, όπως και η υποστήριξη από κάποιες επιχειρήσεις κάποιων κοινωνικών φορέων με δράση στα πεδία αυτά (ιδρύματα, ΜΚΟ, κ.λπ.) γιατί εμπνέουν και κινητοποιούν.

Ενδυνάμωση

Οι εταιρείες πρέπει να προσφέρουν καθοδήγηση και προγράμματα κατάρτισης, για να διασφαλιστεί ότι τα άτομα με αναπηρίες έχουν την ευκαιρία να αναπτυχθούν επαγγελματικά, να εξελιχθούν, να πετύχουν. Τα άτομα με αναπηρία τείνουν να να είναι από τα πιο δημιουργικά, γιατί έχουν καλλιεργήσει ένα σύνολο δεξιοτήτων εστιασμένο στην επίλυση προβλημάτων. Τι περισσότερο χρειάζονται οι επιχειρήσεις σήμερα για να καινοτομήσουν; Τι περισσότερο χρειάζεται ο ηγέτης του σήμερα για να ξεχωρίσει; 

Και κάτι τελευταίο – Η γλώσσα της ενσυναίσθησης

Η κουλτούρα στον εργασιακό χώρο και η γλώσσα που χρησιμοποιούμε πολλές φορές κρύβει προκαταλήψεις, στιγματίζει και πληγώνει το συνάδελφο. Πόσες φορές έχουμε αναφερθεί σε κάποιο φίλο ή γνωστό μας και τον χαρακτηρίσαμε «συναισθηματικά ή κοινωνικά ανάπηρο»; Πόσες φορές μιλήσαμε για ένα συνάδελφο που έχει «ειδικές» δεξιότητες; Ή κουτσομπολέψαμε κάποιον ή συνηθέστερα κάποια ως «υστερικό/ή»; 

Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε αποκαλύπτει τις προκαταλήψεις μας απέναντι στις αναπηρίες, απομονώνει και στιγματίζει τους συναδέλφους μας, δημιουργεί χάσμα στο χώρο εργασίας. Η ενσωμάτωση, η αίσθηση του ανήκειν, η ασφάλεια, η ενεργοποίηση θα επιτευχθεί μόνο όταν όλοι οι εργαζόμενοι αισθάνονται αποδεκτοί γι΄αυτό που είναι, αναγνωρίζεται η συνεισφορά τους, εκτιμάται το ταλέντο τους. Και γι’ αυτό χρειάζεται συνεχής εκπαίδευση, ανοικτή κουλτούρα, ανεκτικότητα και αποδοχή της διαφορετικότητας, ανθρωπιά. 

Αρχική δημοσίευση από τη Μυλαίδη Στούµπου στην αθηΝΕΑ.

Διάβασε ακόμα:

Ηγεσία και Γονεϊκότητα: Πώς θα γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι για εμάς και τα παιδιά μας 

Να ζει κανείς καλά ή να μη ζει (καλά); 

Ίσως σε ενδιαφέρει…

COVID-19//

Ένας γιατρός εξηγεί πώς η αισιοδοξία του τον βοήθησε στη μάχη με την COVID-19

ΣΚΟΠΟΣ//

«Πώς ανακάλυψα τον σκοπό μου όταν αποκλείστηκα σε ένα ελληνικό νησί»

ΕΥΕΞΙΑ//

Τα δέκα βήματα που πρέπει να ακολουθήσω, όταν το παιδί μου είναι άρρωστο

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να διασφαλίσει πως θα έχετε την καλύτερη δυνατή εμπειρία ως επισκέπτης. Όροι Χρήσης